Rasa kota

Manx

Manx to krępy, zaokrąglony kot z Wyspy Man, znany przede wszystkim z braku ogona albo bardzo krótkiego ogona. Ma łagodny charakter, jest inteligentny i bardzo przywiązany do swoich ludzi. Za brak ogona odpowiada jednak mutacja, która może uszkadzać kręgosłup – to trzeba wiedzieć przed zakupem.

Uznawana przez: FIFE, WCF, TICA, CFA

Waga: 3,5–5,4 kg
Długość życia: 15–18 lat
Pochodzenie: Wyspa Man

Ile karmy dla tej rasy?Porównaj z inną rasą

Fot. Joachim Jesußek Joachim Jesußek, Public domain, Wikimedia Commons

Charakter

Manx jest spokojnym, łagodnym kotem, który mocno przywiązuje się do jednej lub dwóch osób w domu. Chętnie uczestniczy w codziennych czynnościach, siada na kolanach i chodzi za domownikami. Jest inteligentny i łatwo się uczy, więc proste komendy czy zabawy z nagrodą opanowuje bez trudu. Bywa też figlarny i chętnie bawi się z domownikami. Dobrze dogaduje się z dziećmi, kotami i przyjaznymi psami. Lubi „rozmawiać” z opiekunem, ale głos ma cichy, raczej mruczy i ćwierka. Ceni stały rytm dnia i źle znosi zmiany, na przykład przeprowadzkę do nowego domu. Wobec obcych jest zwykle uprzejmy, choć nie wylewny. Na ogół nie sprawia kłopotów wychowawczych, jeśli ma towarzystwo i coś do roboty.

Energia: spokojnybardzo energiczny
Przywiązanie: niezależnyprzylepa
Z dziećmi: raczej nieświetnie
Z innymi zwierzętami: trudnoświetnie
Podatność na szkolenie: upartychętnie się uczy
Dla początkujących: dla doświadczonychtak
Wobec obcych: nieufnyotwarty
Zabawowość: statecznywieczne dziecko
Linienie: minimalneobfite
Pielęgnacja: łatwawymagająca
Zostawanie samemu: źle znosidobrze znosi
Do mieszkania: potrzebuje domu z ogrodemświetnie w bloku
Gadatliwość: cichygaduła
Tylko w domu: potrzebuje wybieguświetnie

Oceny 1–5 to porównanie z innymi rasami tego samego gatunku, oparte na źródłach podanych na dole strony. Każde zwierzę jest inne. Jak oceniamy cechy

Dla kogo jest manx?

Manx może pasować do spokojnych rodzin z dziećmi i osób, które chcą łagodnego, inteligentnego kota przywiązanego do domu. Kupując kociaka, wybieraj hodowcę, który nie łączy dwóch kotów bezogonowych, wykorzystuje w hodowli koty z ogonem i nie oddaje maluchów przed oceną zdrowia. Jeśli nie jesteś gotów na ryzyko problemów neurologicznych, wybierz inną rasę.

Zalety

łagodny i bardzo przywiązany
inteligentny i łatwy w nauce
cierpliwy wobec dzieci
dogaduje się z psami i kotami

Wyzwania

ryzyko zespołu manx
problemy z higieną okolic odbytu
źle znosi przeprowadzki i zmiany
w miocie rodzą się koty z różną długością ogona

Wygląd i wymiary

Wymiary i wygląd: Manx
Waga	kocury 4,5–5,4 kg, kotki 3,5–4,5 kg
Długość życia	15–18 lat
Sierść	krótka
Umaszczenie	dowolne – większość kolorów i wzorów, brązowy pręgowany, czarny, biały, rudy, szylkretowy, dwukolorowy z białym
Kraj pochodzenia	Wyspa Man
Uznanie	Uznawana przez: FIFE, WCF, TICA, CFA. W FIFe odmiana długowłosa to osobna rasa – cymric. CFA rejestrowała manxy od 1906 r.; na wystawach mogą startować tylko koty całkowicie bezogonowe.
Inne nazwy	kot manx, kot z wyspy Man, kot bezogonowy, cymric (odmiana długowłosa)

Pielęgnacja i ruch

2/5wymagania pielęgnacyjne

3/5linienie

Krótkie, gęste futro z obfitym podszerstkiem wystarczy przeczesać raz w tygodniu, a odmianę długowłosą kilka razy w tygodniu. Ze względu na brak ogona szczególną uwagę trzeba zwracać na okolice odbytu: kał może przyklejać się do sierści. Pomaga dobrej jakości karma dająca zwarte stolce i regularne przeglądanie tej okolicy. Fałd skóry na zadzie warto delikatnie kontrolować, czy nie jest zaczerwieniony. Kociaka najlepiej kupić od hodowcy, który przetrzymuje maluchy do czasu, aż można ocenić, czy nie mają objawów zespołu manx – zwykle ujawniają się one przed czwartym miesiącem życia. Manx lubi zabawę i stały rytm dnia, a drapak z kilkoma poziomami i codzienna sesja zabawy pomagają mu utrzymać dobrą formę.

Ile karmy potrzebuje manx?Kalkulator z typową wagą tej rasy: kalorie i gramy dziennie.

Zdrowie i choroby rasy

Bezogonowość manxa wynika z dominującej mutacji, która zaburza rozwój dolnego odcinka kręgosłupa. Kocięta z dwiema kopiami genu zwykle giną przed urodzeniem, dlatego hodowcy nie łączą dwóch kotów bezogonowych. U części kotów z jedną kopią rozwija się zespół manx – wada rdzenia kręgowego przypominająca rozszczep kręgosłupa, prowadząca do problemów z tylnymi łapami, nietrzymania moczu i kału lub uporczywych zaparć. W jednym z badań objawy dotyczyły około 30% badanych manxów, prawie wyłącznie kotów całkowicie bezogonowych. RSPCA Australia wymienia też wypadanie odbytnicy i wady dróg moczowych. Opisano ponadto wyprzenia fałdu skóry na zadzie i dystrofię rogówki. VCA podaje długość życia 15–18 lat, ale koty z ciężką postacią zespołu żyją znacznie krócej.

zespół manx (Manx syndrome)Wada rdzenia kręgowego podobna do rozszczepu kręgosłupa: zaburzenia pracy tylnych łap, pęcherza i jelit; dotyczy głównie kotów całkowicie bezogonowych.
nietrzymanie moczu i kału, zaparciaSkutki uszkodzenia nerwów w odcinku krzyżowym; w ciężkich przypadkach kot żyje tylko kilka lat.
letalność homozygotKocięta z dwiema kopiami genu bezogonowości zwykle obumierają w łonie matki.
wyprzenie fałdu skórnego na zadzieFałd skóry w miejscu ogona sprzyja stanom zapalnym.
dystrofia rogówkiRasa jest na nią predysponowana.

O jakie badania rodziców zapytać hodowcę

badanie neurologiczne kociąt przed oddaniem (ok. 4. miesiąca życia)
ocena kontroli pęcherza i jelit
badanie oczu

To informacje ogólne o rasie, nie diagnoza. Jeśli coś cię niepokoi, skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Historia rasy

Bezogonowe koty z Wyspy Man na Morzu Irlandzkim opisywali już żeglarze w XVI wieku, a na początku XIX wieku nazywano je po prostu kotami z Man. Brak ogona prawdopodobnie zaczął się od naturalnej mutacji w miejscowej populacji krótkowłosych kotów, którą izolacja wyspy szybko utrwaliła. Odmiana długowłosa mogła powstać za sprawą kotów przywiezionych przez Wikingów. Pierwszy, nieformalny wzorzec rasy opublikował w 1903 roku Charles Henry Lane. Manx był wśród ras rejestrowanych przez CFA od 1906 roku. Dziś FIFe prowadzi odmianę długowłosą jako osobną rasę, cymric.

Ciekawostki

W jednym miocie manxa mogą urodzić się kocięta całkowicie bezogonowe, z krótkim kikutem i z pełnym ogonem.
Odmiana długowłosa manxa prawdopodobnie zawdzięcza dłuższą sierść kotom przywiezionym na wyspę przez Wikingów.
Na wystawach CFA mogą startować wyłącznie manxy całkowicie pozbawione ogona.
Pierwszy wzorzec rasy opublikował Charles Henry Lane w 1903 roku.

Najczęstsze pytania

Czy kot manx cierpi z powodu braku ogona?

Sam brak ogona nie boli, ale gen, który go powoduje, zaburza rozwój dolnej części kręgosłupa. U części kotów rozwija się zespół manx z problemami z tylnymi łapami, pęcherzem i jelitami. Najczęściej dotyczy kotów całkowicie bezogonowych i ujawnia się przed czwartym miesiącem życia.

Czy wszystkie koty manx są bez ogona?

Nie. W miotach manxów rodzą się koty całkowicie bezogonowe, z krótkim kikutem i z ogonem niemal normalnej długości. Hodowcy celowo wykorzystują koty z ogonem, bo łączenie dwóch kotów bezogonowych grozi obumieraniem kociąt w łonie matki.

Ile waży kot manx?

Według CFA kocury ważą przeciętnie 4,5–5,4 kg, a kotki są nieco mniejsze; dawne opisy rasy podawały dla kotek 3,5–4,5 kg. Manx ma zwartą, krępą budowę, więc na rękach wydaje się cięższy, niż wskazuje waga.

Ile żyje manx?

Typowa długość życia rasy manx to 15–18 lat. Na wynik wpływają geny rodziców, waga, ruch i regularna profilaktyka u weterynarza.